कलावंतीन महाल भातोडी

कलावंतीन महाल भातोडी। निजामकलीन सैनिकी प्रशिक्षन केंद्र

अहमदनगर शहरापासून दहा मैल अंतरावर भातवडी तलावाजवळ शहाजी व शरीफजी राजांनी घडवलेला जगप्रसिद्ध रणसंग्राम सर्व इतिहासप्रेमीना माहित आहेच, निजामशहा कडून लढताना, #सलाबतखान (निजामशहाचा इंजिनीयर) ने बांधलेला तलाव फोडून आदिलशाही आणि मोगलांचे सैन्य, #शहाजी व शरीफजी राजांनी गनिमी काव्याचा वापर करून परास्त केले होते, मराठ्यांनी जिंकलेले हे पहिले युद्ध. . या युद्धामध्ये मूळ जुना तलाव फोडला गेला त्यानंतर ब्रिटिशांनी आज अस्तित्वात असलेला भातवडी तलाव बांधून काढला, या युद्धात #शरीफजी राजांना वीर मरण आले आणि शहाजीराजांनी त्यांच्या तेराव्याला भातवडीचे जेवण ठेवले तेव्हा या गावाचे भातोडी असे नाव पडले . याच गावात मेहेकरी नदीच्या काठावर #आदिलशहाचा #पेशवा कान्होजी नरसो याने बांधलेले (साल १४४०) नरसिंहाचे उत्तम स्थापत्यशास्त्राचे उदाहरण असलेले मंदिर आहे, मंदिरावर मुस्लिम स्थापत्यशैलीची प्रभाव दिसून येतो . याच #भातोडी गावाच्या जवळ वडगाव दौलाच्या सीमेवर उभारलेले कलावंतीन महाल आहे (१५०८-१५४३), बुरहान शहा या निजाम राजाने आपल्या काळात या वास्तूची निर्मिती केली . महालात खापरी नळाचे पाणी आणून कारंजे, तसेच हस्त बेहस्त बागेतील प्रवेशद्वारा सारखेच द्वार, कच्चा दगडी तट, तीन दिशेला तीन मोठी मैदाने उभारली गेली, त्याचा वापर नृत्य, संगीत, युद्ध सराव, क्रीडा, हत्ती घोडे व इतर काही प्राण्यांच्या झुंजी, द्वंद्व इत्यादी सादर करण्यासाठी अनेक कलावंतीन येथे जमायचा . बुर्‍हाण #निजामशहा हा केवळ मुत्सद्दी राजकारणी नव्हता तर रसिकही होता, आपल्या राजकीय कामकाजातून फुरसत घेऊन या कलावंतांचा आस्वाद तो घेत असे . काळाच्या ओघात वास्तूचे काही अवशेष शिल्लक आहेत, पुरातत्व खात्याकडून तसेच काही सामाजिक संस्थांकडून याला दत्तक घेतले गेले तर भातवडी व परिसर पर्यटनाच्या दृष्टीने विकसित होण्याकरता वेळ लागणार नाही . अलीकडेच #चांदबिबी महाल, बारदरी, अंबिकानगर, #कापूरवाडी जलाशय, अहमदनगरचा #भुईकोट, #दमडी मस्जिद, #फराहबक्ष महाल, #हत्तीबारव अशा अनेक वास्तू पर्यटकांना साद घालतात, ठरवले तर एका दिवसात या सर्व ठिकाणांना भेट देता येते